Homeقانوون

قانوونی ئەکادیمیا

 

قانوونی  ئەکادیمیای کوردی
 کوردستانی عێراق

بەناوی خوای بەخشندە و میھرەبان
بەناوی گەل
ئەنجوومەنی نیشتمانیی کوردستانی عێراق
ژمارەی بڕیار: ٣٧
بەرواری بڕیار: ٢٨ / ١٢ / ١٩٩٧
"بڕیار"
بە گوێرەی ئەو یاسایەی کە ئەنجوومەنی نیشتمانی کوردستانی عێراق لە دانیشتنی خۆیدا ڕۆژی ٢٨/١٢/١٩٩٧ بڕیاری لەسەر داو پشت بەو دەسەڵاتانەی بە پێی بڕگەی (٣)ی ماددە (٢) لە یاسای ژمارە (١٠)ی ساڵی ١٩٩٧دا پێمان دراوە، بڕیاری دەرھێنانی ئەم یاسایەمان دا:
یاسای ھەموارکراوی
 ژمارە (١٢)ی ساڵی ١٩٩٧
یاسای ئەکادیمای کوردی کوردستانی عێراق

فەسڵی یەکەم
(ئەکادیمیا و ئامانجەکانی)
ماددەی یەکەم:
لە ھەرێمی کوردستان-عێراقدا کۆڕێک بە ناوی (ئەکادیمیای کوردی) دادەمەزرێ و بە سەرۆکایەتی ئەنجوومەنی وەزیرانەوە دەلکێ .
ماددەی دووەم :
ئەکادیمیای کوردی خاوەن کەسایەتییەکی سەربەخۆی مەعنەوییە و یەکێکە لە چاوگە باڵاکان لە ھەموو شتێکی پەیوەندیی بە زمانی کوردی و شێوەزارەکانی و پاراستن و دەوڵەمەند کردنییەوە ھەبآ، بە مەبەسەتی گەیشتن بە زمانێکی یەکگرتووی فەرمی.
ماددەی سێیەم:
بارەگای ئەکادیمیا شاری ھەولێر (پایتەختی ھەرێم) دەبێ و دەتوانێت ھەندێک لە دانیشتنەکانی بە بڕیاری زۆرینەی ئەندامە کاراکانی لە دەرەوەی بارەگەکەیدا ببەستێ.
ماددەی چوارەم :
ئەکادیمیا کار بۆ بە جآ گەیاندنی ئەم ئامانجانەی دادێ دەکات:
یەکەم: پاراستنی زمانی کوردی و کار کردن بۆ ئامادە کردنی توێژینەوە، کە ڕەنگە زەمینەی گونجاو بۆ یەکخستنی زاراوەکانی بە سوود وەرگرتن لە شێوەزارەکانی بخولقێنآ.
دووەم: بەرزکردنەوەی ئاستی توێژینەوەی کوردی بۆ ھاوشان ڕۆیشتن لەگەلڕ پێشکەوتنی زانستی و کولتووری.
سێیەم: زیندوو کردنەوەی کولتووری کورد لە زانست و وێژە و ھونەر و پیشان دانی ڕۆڵی زانایانی کورد تێیدا.
چوارەم: بایەخ دان بە لێکۆڵینەوە لە مێژووی کورد و کوردستان و شارستانیەتەکەی.
پێنجەم: وردبوونەوە لە ناونیشانی تابلۆی شەقامە گشتییەکانی شار و شارۆچکەکان و ناوی قوتابخانەکان و شوێنەکانی خوداپەرستی و نووسینگە و شوێنانی بازرگانی و نابازرگانی لە ڕووی زمانەوە و راسپاردن بە دووبارە ناونانەوەیان بە ناوی ناودارانی کوردستان و ھێماکانی و ئاگادار کردنەوەی لایەنانی پەیوەندیدار بۆ گرتنەبەری ئەوەی پێویستە لە بارەیانەوە.
شەشەم: گرێدانی پەیوەندی لەگەلڕ ئەکادیمیاکانی زانستی و زانکۆکان و ناوەندەکانی توێژینەوەی زانستی و بە تین کردن و بەھێز کردنی لە ناوەوەی ھەرێم و دەرەوەیدا.
حەوتەم: کارکردن بۆ دەوڵەمەند کردنی دەستەواژەکان و یەکخستنیان لە پرۆگرامەکانی پەروەردە و فێرکردن بە ھەماھەنگی لەگەلڕ وەزارەتی پەروەردە.
ماددەی پێنجەم :
ئەکادیمیا بەم شێوانەی دادآ ئامانجەکانی بەدی دەھێنێت.
یەکەم: دانانی فەرھەنگ و سەرچاوە و ئەنسکلۆپیدیای زانستی و زمانەوانی.
دووەم: دەرکردنی گۆڤارێکی دەوریی ئەکادیمی.
سێیەم: بڵاوکردنەوە و وەرگێڕانی کتێبی زانستی و زمانەوانی و گرێدانی کۆڕ و کۆنگرە و سازکردنی وەرزی زانستی و کولتووری و بەشداری کردن تێیاندا لە ناوەوە و دەرەوەی ھەرێمدا.
چوارەم: پشتیوانی کردن لە زانا و توێژەر و ئەدیبان.
پێنجەم: دامەزراندنی ناوەندنێکی بەڵگەنامە و دەستنووسی تایبەت بە ئەکادیمیا.
شەشەم: ھەماھەنگی و کارکردن لەگەلڕ لایەنانی حکومی و ناحکومیی پەیوەندیدار بەو ئامانجانەی ئەکادیمیا کاریان لە پێناودا دەکات.
حەوتەم: ھاندانی توێژینەوە و لێکۆڵینەوەی بەراوردکاری لە بواری زمان و دیرۆک و کەلەپور.


فەسڵی دووەم
(ئەندامیەتی لە ئەکادیمیادا)
ماددەی شەشەم:
ئەکادیمیا پێک دآ لە:
ڕ-    ئەندامە کاراکان (ڕعچاء عاملین)، کە ژمارەیان لە (٩) کەس کەمتر نەبآ و لە (١٥) کەس زیاتر نەبآ و (٥) کەس لەو ئەندامانە (متفرغ) دەبن.
ب-    ئەندامانی یاریدەدەر (مۆازرین).
ج- ئەندامانی شەرەف.
ماددەی حەفتەم:
ڕ-    ئەندامی کارای ئەکادیمیا مەرجە دەبێ:
١-ھاوڵاتیی ھەرێمی کوردستان بێ .
٢-شارەزاییەکی تەواوی لە زمانی کوردی و لە لقێک یان زیاتر لە لقەکانی زانیاری دا ھەبێ و، بەرھەمێکی رەسەنیشی تێدا ھەبێ، یان شارەزاییەکی باشی لە یەکێ لە زمانە زیندوو یان کۆنەکاندا ھەبآ، ھەروەھا لە دیاریکردنی دەستەواژەکاندا بە توانا و کارامە بێت.
ب-    ئەندامی یاریدەدەر (مۆازر)ی ئەکادیمیا مەرجە دەبێ:
١-زمانی کوردی بە رەوانی بزانێت .
٢-زانیارییەکی بەرفراوان و بەرھەمێکی باشی لە یەکێک لە لقەکانی زانیاریدا ھەبێ.
٣-تەمەنی لە (٣٠) ساڵ کەمتر نەبێت.
ج- ئەندامی شەرەف مەرجە دەبێ:
١-    خزمەتێکی باشی لە یەکێک لە لقەکانی زانیاریدا پێشکەش کردبێ.
٢-    تەمەنی لە (٥٠) ساڵ کەمتر نەبێت.
ماددەی ھەشتەم:
سەرەتا ئەنجوومەنی وەزیرانی ھەرێمی کوردستان (٥) کەس بۆ ئەندامیەتی ئەکادیمیا ھەڵدەبژێرآ کە مەرجە ئەندامی کارایان تێدابآ ھەروەک لە بڕگە (ڕ)ی ماددەی (٧)ی ئەم یاسایەدا ھاتووە. پاشان ئەو ئەندامە ھەڵبژێردراوانە ئەندامە کاراکانی تر دەستنیشان دەکەن.
ماددەی نۆیەم:
ڕ-    مەرجەکانی دامەزراندنی ئەندامی کارا:
١-     بە نووسین داوایەک پێشکەش بە سەرۆکایەتی ئەکادیمیا بکات.
٢-    دوو ئەندامی کارا بە نووسین (تزکیە)ی بکەن و تیایدا پشتگیریی ڕەوشت پاکی و توانا زانستی و ئەدەبیەکانی بکەن.
٣-    بە دەستھێنانی ڕەزامەندیی زۆرینەی ئەندامە کاراکانی ئەکادیمیا لە دەنگدانێکی نھێنی دا.
٤-    دەرچوونی بڕیارێک لە سەرۆکایەتی ئەنجوومەنی وەزیرانەوە بۆ دامەزراندنی.
ب-    ئەندامی یاریدەدەر (مۆازر) و ئەندامی شەرەف بە پاڵاوتنی دوو ئەندامی کارا و بە ڕەزامەندی زۆرینەی ئەندامانی ئەنجوومەنی ئەکادیمیا بە دەنگدانێکی نھێنی وەردەگیرێن.

فەسڵی سێیەم
(سەرۆکایەتی و سکرتاریەتی ئەکادیمیا)
ماددەی دەیەم:
ڕ- سەرۆکی ئەکادیمیا بە ئامادەبوونی دوو لەسەر سێی ئەندامانی کارا بە لای کەمەوە و بە دەنگدانی نھێنی و بە زۆرینەی رەھا بۆ ماوەی چوار ساڵ ھەڵدەبژێردرێت کە بۆ یەک جار قابیلی نوآ کردنەوەیە و، لەم بارەیەشەوە فەرمانێک لە سەرۆکایەتیی ھەرێمەوە دەردەچێت) .
ب-ئەگەر ئەو زۆرینەی کە لە بڕگە (ڕ)ی سەرەوەدا ھاتووە نەھاتە دی، ئەو ئەندامەی زۆرترین دەنگ لە دەنگدانی دووەمدا بە دەست بێنآ دەبێتە سەرۆک، ئەگەر دەنگەکان یەکسان بوون، دەستنیشان کردنی سەرۆک بە تیر و پشک (قرعە) دەبآ.
ماددەی یازدەیەم :
سەرۆکی ئەکادیمیای جێگرێکی دەبآ کە ئەنجومەنی ئەکادیمیا لە نێو ئەندامانی کارایدا، بە ھەمان ئەو میکانیزمە ھەڵی دەبژێرێت کە سەرۆکی پآ ھەڵدەبژێرێت و بۆ ماوەی (چوار ساڵ) کە بۆ یەک جار قابیلی نوآ کردنەوەیە، جێی سەرۆکیش لە کاتی ئامادە نەبوونیدا دەگرێتەوە.

ماددەی دوازدەیەم:
ڕ-    سەرۆک بۆی ھەیە لەنێوان ئەندامەکاراکان دا سکرتێری ئەکادیمیا ھەڵبژێرآ و، (متفرغ) دەبێت.
ب-    سکرتێر دەبێتە:
١-    بڕیاردەری ئەنجوومەنی ئەکادیمیا و دەستەی سەرۆکایەتی
٢-    لێپرسینەوەی ڕێکخستنی نامەگۆڕینەوە و پەیوەندیە گشتییەکان.
٣-     لێپرسراوی نووسینەوەی کۆنووسی کۆبوونەوەکان و بڕیار لێدراوەکانی دانیشتنەکانی ئەنجومەن.

فەسڵی چوارەم
(دەستە و ئەنجوومەنی ئەکادیمیا)
ماددەی سیازدەیەم:
ڕ-ئەکادیمیا دەستەیەکی سەرۆکایەتی دەبآ کە لەمانە پێک دآ:
١-    سەرۆکی ئەکادیمیا        سەرۆک
٢-    جێگری سەرۆک                     ئەندام
٣-    سکرتێری ئەکادیمیا        ئەندام و بڕیاردەر
٤-    دوو لە ئەندامی کارای (متفرغ)، کە ئەنجوومەن لە کۆبوونەوەیەکدا ھەڵیان دەبژێری کە بە لایەنی کەم دوو سێیەکی ئەندامە کاراکانی ئامادە دەبن و، بۆ چوار ساڵ دەبآ و یەک جار شیاوی نوآ کردنەوە دەبآ.
ب- ئەنجوومەنی ئەکادیمیا بە لایەنی کەم مانگی جارێک کۆ دەبێتەوە.
ماددەی چواردەیەم:
دەستەی سەرۆکایەتی بەم ئەرک و تایبەتمەندیانە ھەڵدەستێت:-
ڕ-    ئامادەکردنی بودجەی ساڵانە و میلاکی ئەکادیمیا بۆ ئەوەی لەلایەن ئەنجوومەنی ئەکادیمیاەوە بڕیاری لەسەر بدرآ و لەکاتی دیاریکراودا پێشکەش بە ئەنجوومەنی وەزیران بکرآ.
ب-    ڕێکخستنی کاروباری بەڕێوەبردن و دارایی ئەکادیمیا بە پێی پێڕەوی ناوخۆ.
ج- پێشنیار کردنی بەستنی کۆنگرە و کۆڕ لەسەرجەم بەشەکانی ڕۆشنبیری دا.
د- سەرپەرشتی کردنی کاروباری زانستی و ڕۆشنبیری کۆڕ.
ھـ- ڕەزامەندی لەسەر بە ئیفاد ناردنی ئەندام و کارمەندانی ئەکادیمیا بۆ دەرەوە و ناوەوەی ھەرێم.
ماددەی پازدەیەم:
ڕ-    ئەنجوومەنی ئەکادیمیا لە سەرۆک و جێگرەکەی و سکرتێر و ئەندامەکاراکان پێک دێت.
ب-    ئەنجوومەنی ئەکادیمیا بە لایەنی کەم مانگی جارێک کۆ دەبێتەوە و ڕادەی یاسایی بە ئامادەبوونی دوو سێیەکی ئەندامەکانی بە دەست دآ و بڕیارەکانی ئەنجوومەن بە زۆرینەی دەنگی ئەندامان وەردەگیری. لەکاتی یەکسان بوونی دەنگەکان ئەو لایەنە سەرکەوتوو دەبآ کە دەنگی سەرۆکی لەگەلڕ دایە.
ج- پشووی ساڵانەی ئەکادیمیا یەک مانگە و لە (١)ی مانگی تەمووزەوە دەست پآ دەکات. گەر پێویستی کرد سەرۆک دەتوانآ لەو ماوەیەشدا داوای کۆبوونەوە لە دەستەی سەرۆکایەتی و ئەنجوومەنی ئەکادیمیا بکات.
ماددەی شازدەیەم:
ئەکادیمیا بەم تایبەتمەندیانە ھەڵدەستآ:
ڕ-    سەیرکردنی ئەو کارانەی پەیوەندی بە ئەرک و ئامانجەکانی ئەکادیمیاوە ھەیە.
ب-    گفتوگۆ و پەسەند کردنی کارەکانی لیژنە زانستیەکان.
ج- ڕاستاندنی پڕۆژەی بودجەی ساڵانەی ئەکادیمیا و پێشکەش کردنی بە ئەنجوومەنی وەزیران لەکاتی دیاری کراودا.
د- پەسەند کردنی پلانی ساڵانەی ئەکادیمیا.
ە- سەیرکردنی ئەو شتانەی کە سەرۆکی ئەکادیمیا پێی دەسپێرێت.
ماددەی حەڤدەیەم:
ئەنجوومەنی ئەکادیمیا بۆی ھەیە لیژانی کاتی و ھەمیشەیی لە ئەندامانی خۆی، یان کەسانی تر بە سەرۆکایەتی یەکێک لە ئەندامە کاراکانی ئەکادیمیا پێک بھێنێ.

فەسڵی پێنجەم
(کاروباری بەڕێوەبردن و دارایی ئەکادیمیا)
ماددەی ھەژدەیەم:
ڕ-    ئەکادیمیا ئەم بەڕێوەبەرایەتیانەی خوارەوەی دەبآ:-
١-    نووسینگەی سەرۆکی ئەکادیمیا.
٢-    بەڕێوەبەرایەتی کارگێڕی کەسەکان (ڕفراد).
٣-    بەڕێوەبەرایەتی ژمێریاری و وردکاری.
٤-    بەڕێوەبەرایەتی ڕاگەیاندن و پەیوەندییە گشتییەکان.
٥-    بەڕێوەبەرایەتی خزمەتگوزاری زانستی و ھونەری.
٦-    بەڕێوەبەرایەتی چاپخانە و بڵاوکردنەوە.
٧-    کتێبخانە.
٨-    بنکەی دەستنووس و بەڵگەنامەکان.
٩-    کۆگە
ب-    ھەریەک لەو بەڕێوەبەرایەتیانە فەرمانبەرێکی خاوەن بڕوانامەی زانکۆیی بەڕێوەی دەبا و بە سکرتێرەوە پەیوەست دەبآ.
ج- ئەنجوومەنی ئەکادیمیا بۆی ھەیە لە کاتی پێویستیدا بەڕێوەبەرایەتی و چەند بەشێکی نوآ بکاتەوە.
ماددەی نۆزدەیەم:
دارایی ئەکادیمیا لەمانەی خوارەوە پێک دێ:
ڕ-    بەخشش (منحە)ی ساڵانەی بودجەی گشتیی حکومەتی ھەرێم.
ب-    داھاتەکانی چالاکییەکانی خۆی.
ج-    قازانجەکانی چاپەمەنی.
د-    بەخشش و پیتاک.
ماددەی بیستەم:
سەرۆکی ئەکادیمیای کوردی بەپلەی وەزیر دەبێت و ھەمان مووچە و دەرماڵە وەردەگرێت.
ماددەی بیست و یەکەمین:
ڕ-    جێگری سەرۆک و سکرتێری ئەکادیمیا و ئەندامەکارا(متفرغ)ەکان بە خاوەن پلەی تایبەتمەند دەژمێردرێن.
     ب- ئەندامی( متفرغ) سەرپشک دەکرێ لەنێوان وەرگرتنی موچە و دەرماڵەی فەرمانگەکەی خۆی و ئەوەی لە ناوەرۆکی ئەم یاسایەدا دا ھاتووە.
     ج- پاداشتێکی مانگانە بە ئەندامانی ناخۆتەرخان (ناموتەفەرغ)ی ئەنجومەنی ئەکادیمیا دەدرێت .
     د- لە حاڵەتی کۆتایی ھاتنی ئەندامیەتیی ئەندامی کارای ناخۆتەرخان، مووچەیەکی خانەنشینیی بۆ دەبڕدرێتەوە ئەگەر مووچەی نەبێت و پەیوەست بە وەزیفەیەکی دیکەوە نەبێت .

فەسڵی شەشەم
(حوکمە کۆتاییەکان)
ماددەی بیست و دووەمین :
یەکەم: ئەندامی کارا کاری خۆی لەنێو ئەکادیمیادا دەکات و بەشداری لە لیژنەکانی و کۆبوونەوەکانی و چاڵاکییە زانستییەکانیدا دەکات.
دووەم: ئەندامی کارا لە یەکێک لەم حاڵەتانەی دادآ، ئەندامێتی لە دەست دەدات:
١-    دەست لە کار کێشانەوە.
٢-    ئەگەر لە سآ کۆبوونەوەی دوا بە دوای یەکدا بەبآ پاساوێکی ڕەوا ئامادە نەبوو یان بەشێوەیەکی باش بەردەوامی بە ئەرکی خۆی نەدا، ئەویش بە بڕیاری ئەنجومەنی ئەکادیمیا و بە دەنگدانی نھێنی دەبێت.
٣-    ئەگەر بە تاوانێک یان کەتنێکی ئابڕووبەر حوکم درا.
٤-    مردن.
سێیەم: لە کاتی بەتاڵ مانەوەی شوێنی ئەندامێک لە ئەندامانی ئەنجومەن، سەرۆک لە یەکەمین دانیشتندا ئەوە ڕادەگەیەنێت و لە ماوەی (سآ مانگ)دا بە بڕیاری ئەنجومەنی ئەکادیمیا پڕ دەکرێتەوە.
ماددەی بیست و سێیەمین:
دەبآ ئەکادیمیا (٦) مانگ لەکار پێکردنی ئەم یاسایەوە پێڕەوێکی ناوخۆ بۆ خۆی دابنآ.
ماددەی بیست و چوارەمین:
دەبآ لایەنە پەیوەندیدارەکان گرنگی بدەن بە بەرھەمەکانی ئەکادیمیا لە ھەموو بوارەکاندا و سودیان لێ ببینن.
ماددەی بیست و پێنجەمین:
پەیوەندی ئەکادیمیا بە کۆڕە زانستیەکانی ئەو نەتەوە برایانەی لە کوردستانی عێراقدا پێکەوە دەژین بە یاسا دیاری دەکرآ.
ماددەی بیست و شەشەمین:
لەسەر ئەنجومەنی وەزیران و لایەنانی پەیوەندیدارەکانە حوکمەکانی ئەم یاسایە جێبەجآ بکەن .
ماددەی بیست و حەفتەمین:
ئەم یاسایە لە ڕۆژی دەرچوواندنییەوە کاری پێدەکرێت و، لە ڕۆژنامەی فەرمیی (وەقایعی کوردستان) بڵاودەکرێتەوە.


              مسعود بارزانی
سەرۆکی ھەرێمی کوردستان – عێراق

ھەولێر
٢٦/ حوزەیران/ ٢٠١٢ی زایینی
٦/ پوشپەڕ/ ٢٧١٢ی کوردی
٦/ شەعبان/ ١٤٣٣ی کۆچی


 (ھۆیەکانی دەرکردنی ئەم یاسایە)
دامەزراندنی کۆڕێکی زانستی بۆ کوردستانی عێراق ھەردەم یەکێک بووە لە ئامانجە ھەرە گرنگەکان کە بزاڤی ڕزگاریخوازی کورد لە عێراق بە سەرۆکایەتی بارزانی نەمر بۆ بە دیھێنانی تێکۆشاوە و لە گشت داواکاریی و یادداشت و بەڵگەنامەکانیدا و لە ھەموو قۆناغەکانی دانوستاندن لەگەلڕ حکومەتەکانی عێراق بە پلەی یەکەم بایەخی پێدراوە. تا لە کۆتاییدا بە ڕێکەوتننامەی (١١)ی ئازاری ١٩٧٠ سەرکەوتنی بە دەست ھێنا، ئەوەش باوەڕی سەرکردایەتی بزاڤی ڕزگاریخوازی کورد دەسەلمێنآ بەوەی کە خەبات کردنی لە پێناو دەستەبەر کردنی دان پێنان (ڕعتراف) بە مافە نەتەوەییەکانی گەلی کوردستان دەبآ ھەوڵی دامەزراندنی دەزگە زانستییەکانی لە تەکدا بێت بۆ پاراستنی پێگەکانی گەلی کوردستان و تاوەکو کەلەپوور و کەلتوورەکەی پارێزراو بێت و زمانەکەیش گەشە بکات. ھەروەھا تاکو ببێتە پردێک درێژ بکرێتەوە بۆ گەیشتن بە شارستانیەتەکانی دیکە و کەلەپووری گەلانی جیھان و بەوە دەستانەی کە بۆ خزمەتی ھەموو مرۆڤایەتی ھاوکاریی لەگەلڕ یەکتری دا دەکەن، جا لەبەر ئەوەی زەمینەی بابەتی و خودی کوردستانی عێراق لەبارە بۆ پێکھێنانی ئەم پەیکەرە زانستییەوە کە ھەر دەبآ ببێت وەک پێویستییەک بۆ چەسپاندنی ئەزموونە ساواکەی کوردستان و، گەشەپێدانی سیستەمە سیاسییەکەی و بە دیھێنانی ئامانجەکانی، وە بە مەبەستی بەرەو پێشەوە بردنی پرۆسەی تەواوبوونی (تکامل) دام و دەزگاکانی کە پێگە سەرەکییەکانی پێک دێنن، ئەم یاسایە دانرا (تشریع) کرا.







قانون الأكاديمية الكوردية

 لكوردستان العراق

 

     بسم الله الرحمن الرحيم

          بأسم الشعب

المجلس الوطني لكوردستان العراق

          رقم القرار: 37

    تاريخ القرار: 28/12/1997

 

(قرار)

 

بناءاً على ما أقره المجلس الوطني لكوردستان العراق بجلسته المنعقدة بتأريخ 28/12/1997 واستناداً الى الصلاحيات المخولة لنا بموجب الفقرة ((3)) من المادة الثانية من القانون رقم ((10)) لسنة 1997، قررنا إصدار القانون الآتي:

 

قانون رقم ((12)) لسنة 1997 المعدّل*

قــانون الأكاديمية الكورديــة لكوردستان العراق

 

الفصل الأول

 الأكاديمية وأهدافها

 

المادة الأولى:

يؤسس في أقليم كوردستان العراق مجمع بأسم (الاكاديمية الكورديــة) لكوردستان العراق و يرتبط برئاسة مجلس الوزراء.

 

المادة الثانية[1]:

الاكاديمية الكوردية هي احدى المراجع العليا في كل ما يتعلق باللغة الكوردية ولهجاتها والحفاظ عليها واغناءها، بهدف الوصول الي لغة رسمية موحدة، ولها شخصية معنوية مستقلة.

 

المادة الثالثة:

مقر الأكاديمية مدينة أربيل (عاصمة الأقليم) ولها أن تعقد بعض جلساتها خارجها بقرار من أكثرية الأعضاء العاملين.

المادة الرابعة[2]:

تعمل الاكاديمية على تحقيق الاهداف التالية:

أولاً: المحافظة على اللغة الكوردية والعمل على اعداد الدراسات التي من شأنها خلق الارضية المناسبة لتوحيد مصطلحاتها بالاستفادة من لهجاتها.

ثانياً: النهوض بالدراسات الكوردية لمواكبة التقدم العلمي والثقافي.

ثالثاً: احياء التراث الكوردي في العلوم والآداب والفنون وابراز دور العلماء الكورد فيه.

رابعاً: الاهتمام بدراسة تأريخ الكورد وكوردستان وحضارتها.

خامساً: التثبت في عناوين لوحات الشوارع العامة للمدن والقصبات، واسماء المدارس ودور العبادة والمكاتب والمحلات التجارية وغير التجارية لغوياً والتوصية بأعادة تسميتها باسماء أعلام كوردستان ورموزها وإعلام الجهات المعنية لاتخاذ ما يلزم بشأنها.

سادساً: اقامة العلاقات مع المجاميع العلمية والجامعات ومراكز البحث العلمي وتوثيقها وتعزيزها داخل الاقليم وخارجه.

سابعاً: العمل على اغناء المفردات وتوحيدها في مناهج التربية والتعليم بالتنسيق مع وزارة التربية.

المادة الخامسة[3]:

تحقق الاكاديمية اهدافها بالوسائل الآتية:

أولاً: وضع المعاجم والمراجع والموسوعات العلمية واللغوية.

ثانياً: اصدار مجلة دورية أكاديمية.

ثالثاً: نشر وترجمة الكتب العلمية واللغوية وعقد الندوات والمؤتمرات واقامة المواسم العلمية والثقافية والاسهام فيها داخل الاقليم وخارجه.

رابعاً: دعم العلماء والباحثين والأدباء.

خامساً: انشاء مركز للوثائق والمخطوطات الخاصة بالأكاديمية.

سادساً: التنسيق والتعامل مع الجهات الحكومية وغير الحكومية المعنية بالاهداف التي تعمل الاكاديمية من اجلها.

سابعاً: تشجيع البحوث والدراسات المقارنة في مجال اللغة والتأريخ والتراث.

 

الفصل الثاني

العضوية في الأكاديمية

 

المادة السادسة:-

تتالف الاكاديمية من-

أ - أعضاء عاملين لايقل عددهم عن (9) تسعة ولايزيد عن (15) خمسة عشر ويكون خمسة منهم متفرغين.

ب-أعضاء مؤازرين.

ج- أعضاء شرف.

المادة السابعة-

أ ـ  يشترط في العضو العامل:

1-ان يكون من مواطني كوردستان[4].

2-له أطلاع واسع في اللغة الكوردية وفي فرع أو أكثر من فروع المعرفة و نتاج أصيل فيه أو تضلع في إحدى اللغات الحية أو القديمة و قدرة على تحديد المصطلحات.

ب ـ  يشترط في العضو المؤازر:-

1-  أن يتقن اللغة الكوردية[5].

2-  أن تكون له إحاطة واسعة بفرع من فروع المعرفة و له نتاج جيد.

     3ـ أن لايقل عمره عن (30) سنة.

ج ـ  يشترط في عضو الشرف:-

     1ـ أن يكون قد قدم خدمات جليلة في إحدى فروع المعرفة.

      2. أن لايقل عمره عن (50) سنة.

 

المادة الثامنة:-

يختار مجلس وزراء اقليم كوردستان أبتداءً خمسة اشخاص لعضوية الأكاديمية ممن تتوفر فيهم شروط العضو العامل المنصوص عليها في الفقرة (أ) من المادة السابعة من هذا القانون ثمَّ يختار هؤلاء الاعضاء العاملين الآخرين.

المادة التاسعة:

أـ يشترط في تعيين العضو العامل:-

1-  تقديم طلب تحريري الى رئاسة الأكاديمية.

2-  تزكية مكتوبة من عضوين عاملين يؤيدان حسن سيرته و مؤهلاته العلمية والادبية.

3-  حصوله على موافقة أكثرية الأعضاء العاملين وبالاقتراع السري.

4-صدور قرار من رئاسة مجلس الوزراء بتعيينه.

ب ـ يقبل العضو المؤازر و عضو الشرف بترشيح إثنين من الأعضاء العاملين وموافقة أكثرية أعضاء مجلس الأكاديمية وبالأقتراع السري.

 

الفصل الثالث

رئاسة الأكاديمية و سكرتاريتها

 

المادة العاشرة:

أـ يتم انتخاب رئيس الاكاديمية بحضور ثلثي عدد الاعضاء العاملين على الاقل وفي اقتراع سري وبالاكثرية المطلقة، لمدة اربع سنوات قابلة للتجديد مرة واحدة، ويصدر بذلك مرسوم من رئاسة الاقليم[6].

ب ـ عند عدم حصول الأكثرية في الفقرة أعلاه، يكون العضو الحاصل على عدد أكبر من الأصوات في أقتراع ثاني رئيساً. وفي حالة حصول التساوي في حيازة الاصوات يتم اختيار الرئيس بالقرعة.

المادة الحادية عشرة:

لرئيس الاكاديمية نائب ينتخبه مجلس الاكاديمية من بين اعضائه العاملين، بالآلية نفسها التي ينتخب بها الرئيس ولمدة (اربع سنوات) قابلة للتجديد مرة واحدة، ويقوم مقام الرئيس عند غيابه[7].

المادة الثانية عشرة:

أ‌-     للرئيس إختيار سكرتير الأكاديمية من بين أعضائه العاملين ويكون متفرغاً.

ب‌-  يكون السكرتير:-

1-   مقرراً لمجلس الأكاديمية و هيئة الرئاسة.

2-   مسؤولاً عن تنظيم المراسلات والعلاقات العامة.

3-   مسؤولاً عن تدوين محاضر الجلسات و مقرراتها.

 

الفصل الرابع

هيئة الأكاديمية ومجلسها

 

المادة الثالثة عشرة:

أـ للاكاديمية هيئة رئاسة تتكون من :

1-  رئيس الأكاديمية      رئيساً

2-  نائب الرئيس           عضواً

3-  سكرتير الأكاديمية عضواً و مقررا

4- أثنين من الأعضاء العاملين المتفرغين ينتخبهم المجلس في إجتماع يحضره ثلثا الأعضاء العاملين على الأقل ولمدة اربع سنوات قابلة للتجديد مرة واحدة.

ب-يجتمع مجلس الأكاديمية مرة واحدة في الشهر على الاقل.

 

المادة الرابعة عشرة:ـ

تمارس هيئة الرئاسة المهام والاختصاصات التالية:ـ

أـ إعداد الميزانية السنوية والملاك لإقرارها من قبل مجلس الأكاديمية وتقديمها الى مجلس الوزراء في موعدها المحدد.

ب ـ تنظيم شؤون الأكاديمية الإدارية والمالية وفق نظامها الداخلي.

ج ـ إقتراح عقد المؤتمرات والندوات في فروع الثقافة عموماً.

د ـ الإشراف على شؤون الأكاديمية العلمية والثقافية.

ه ـ الموافقة على إيفاد أعضاء الأكاديمية ومنتسبيها داخل الإقاليم وخارجه.

المادة الخامسة عشرة:

أـ يتألف مجلس الأكاديمية من الرئيس ونائبه و السكرتير والأعضاء العاملين.

ب ـ يجتمع مجلس الأكاديمية مرة واحدة في الشهر على الأقل ويتحقق نصابه بحضور ثلثى الأعضاء ويتخذ قراراته بالأكثرية، وللرئيس صوت الترجيح عند تساوي الأصوات.

ج ـ للأكاديمية عطلة سنوية تبدأ في أول شهر تموز ولمدة شهر، وللرئيس دعوة هيئة الرئاسة ومجلس الأكاديمية الى الإجتماع خلالها عند الإقتضاء.

المادة السادسة عشرة :

يمارس مجلس الأكاديمية الاختصاصات التالية:

أ ـ النظر في شؤون الأكاديمية ذات الصلة بأهدافها ومهامها.

ب ـ مناقشة وإقرار تقارير اللجان العلمية وأعمالها.

ج ـ إقرار مشروع الموازنة السنوية للأكاديمية وتقديمه الى مجلس الوزراء في موعدها المحدد.

دـ إقرار الخطة السنوية للأكاديمية.

هـ النظر فيما يحيله اليه رئيس الأكاديمية.

المادة السابعة عشرة:-

لمجلس الأكاديمية تشكيل لجان دائمية أو مؤقتة من أعضائه أو من غيرهم برئاسة أحد أعضاء الاكاديمية العاملين.

 

الفصل الخامس

 شؤون الأكاديمية الإدارية والمالية

 

المادة الثامنة عشرة:-

أـ للأكاديمية المديريات التالية:

1-مكتب رئيس الأكاديمية.

2-مديرية الإدارة والأفراد.

3-مديرية المحاسبة والتدقيق.

4-مديرية الإعلام والعلاقات العامة.

5-مديرية الخدمات العلمية و الفنية.

6-مديرية المطبعة والنشر.

7-المكتبة.

8-مركز المخطوطات والوثائق.

9-المخزن

ب ـ يرأس كل مديرية موظف حاصل على شهادة جامعية ويرتبط بالسكرتير.

ج ـ لمجلس الأكاديمية إستحداث مديريات وأقسام أخرى عند الأقتضاء.

 

المادة التاسعة عشرة:-

تتكون مالية الأكاديمية من:

أـ المنحة السنوية من الميزانية العامة لحكومة الاقليم.

ب ـ الايرادات الحاصلة من نشاطاتها.

ج ـ ريع المطبوعات.

د ـ المنح والتبرعات.

المادة العشرون:-

يكون رئيس الأكاديمية بدرجة وزير ويتقاضى نفس الراتب والمخصصات.

 

المادة الحادية والعشرون:-

أ ـ يعتبر نائب الرئيس و السكرتير و الاعضاء العاملون المتفرغون من ذوي الدرجات الخاصة.

ب. يخير العضو المتفرغ بين تقاضي راتبه و مخصصاته من دائرته و بين ما هو منصوص عليه في هذا القانون.

ج- تمنح مكافأة شهرية لاعضاء مجلس الاكاديمية غير المتفرغين[8].

د- في حالة انتهاء عضوية العضو العامل غير المتفرغ، يخصص له راتب تقاعدي ان لم يكن يستلم راتباً ومرتبطا بوظيفة أخرى[9].

 

الفصل السادس

احكام ختامية

 

المادة الثانية والعشرون[10]:

 

اولاً: يمارس العضو العامل عمله في الاكاديمية ويشارك في لجانها واجتماعاتها ونشاطاتها العلمية.

ثانيا: يفقد العضو العامل عضويته في احدى الحالات الآتية:

1-  الاستقالة.

2-  اذا تخلف عن حضور ثلاث اجتماعات متتالية بدون عذر مشروع او عدم استمراره في اداء واجباته بصورة مرضية وذلك بقرار من مجلس الاكاديمية وبتصويت سري.

3-  اذا حكم عليه بجناية او جنحة مخلة بالشرف.

4-  الوفاة.

ثالثا: عند شغور مكان عضو من اعضاء المجلس، يعلن الرئيس ذلك في أول جلسة ويجري اشغاله خلال (ثلاثة اشهر) بقرار من مجلس الاكاديمية.

المادة الثالثة والعشرون:

على الاكاديمية ان تضع لها نظاماً داخلياً خلال مدة لا تزيد على ستة اشهر من تاريخ نفاذ هذا القانون.

المادة الرابعة والعشرون:

على الجهات المعنية الاهتمام و الاستفادة من نتاجات الاكاديمية في شتي المجالات.

المادة الخامسة والعشرون:

تحدد علاقة الاكاديمية بالمجاميع العلمية للقوميات المتاخية في كوردستان العراق بقانون.

المادة السادسة والعشرون:

على مجلس الوزراء و الجهات ذات العلاقة تنفيذ أحكام هذا القانون.

المادة السابعة والعشرون[11]:

ينفذ القانون اعتبارا من تأريخ اصداره و ينشر في الجريدة الرسمية (وقائع كوردستان).

                                                             

مسعود بارزانى

رئيس اقليم كوردستان -العراق

هةوليَر

26/حوزيران/ 2012ى ميلادى

6/ ثوشثةرِ/ 2712ى كوردى

6/ شعبان/ 1433ى هجرى

 

(الاسباب الموجبة)

طالما كان تاسيس الاكاديمية الكوردية لكوردستان-العراق، من اهم الاهداف التي سعت الحركة التحررية الكوردية في العراق بقيادة البارزاني الخالد لتحقيقها، و منحته الاولوية في مطاليبها و مذكراتها و وثائقها، في كافة مراحل التفاوض مع الحكومات  التي توالت علي حكم العراق، و اخيراً توجت باتفاقية 11 اذار سنة 1970، حيث كان ذلك ايماناً من قيادة الحركة التحررية الكوردية بان سعيها من اجل انتزاع الاعتراف بالحقوق القومية لشعب كوردستان لابد من ان يرافقه سعي لاقامة الموسسات العلمية للحفاظ علي مقومات شعب كوردستان و صون تراثه و تطوير لغته، و لتكون جسراً يمتد الى الحضارات الاخري و تراث شعوب العالم، واليد التي تعمل على تفاعلها معها خدمة للانسانية جمعاء.

عليه و حيث الظروف الموضوعية و الذاتية في كوردستان العراق قد تهيات لاقامة هذا الصرح العلمي الذي لابد منه، كضرورة لترسيخ تجربة كوردستان الفتية و تطوير نظامها السياسي القائم و تحقيق اهدافها، بغية دفع عملية تكامل مؤسساتها التي تشكل مقوماتها الرئيسية الى الامام، قد شرع هذا القنون.

 


* تم التعديل الاول بموجب القانون رقم (39) لسنة 2007 و التعديل الثاني بموجب القانون رقم (5) لسنة 2012

 

[1] التعديل الثاني لقانون الاكاديميةالكوردية رقم (5) لسنة 2012

[2] التعديل الثاني لقانون الاكاديميةالكوردية رقم (5) لسنة 2012

[3] التعديل الثاني لقانون الاكاديميةالكوردية رقم (5) لسنة 2012

 

[4] التعديل الثاني لقانون الاكاديميةالكوردية رقم (5) لسنة 2012

[5] التعديل الثاني لقانون الاكاديميةالكوردية رقم (5) لسنة 2012

 

[6] التعديل الثاني لقانون الاكاديميةالكوردية رقم (5) لسنة 2012

[7] التعديل الثاني لقانون الاكاديميةالكوردية رقم (5) لسنة 2012

 

[8] التعديل الثاني لقانون الاكاديميةالكوردية رقم (5) لسنة 2012

[9] التعديل الثاني لقانون الاكاديميةالكوردية رقم (5) لسنة 2012

[10] التعديل الثاني لقانون الاكاديميةالكوردية رقم (5) لسنة 2012

[11] التعديل الثاني لقانون الاكاديميةالكوردية رقم (5) لسنة 2012

« تشرینی یەکەم 2019 »
٢ شەم ٣ شەم ٤ شەم ٥ شەم هەیینی شەممە ١ شەم
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

 

 

 

 

 

 

 

Copyright © 2013 Kurdish Academy. All Rights Reserved.